تغییر معنادار سبد سپرده‌گذاری

|
0 دیدگاه

برای نخستین بار در چند سال اخیر و پس از گسترش بانکداری الکترونیک و استفاده از کارت‌های الکترونیکی، سهم و مانده سپرده کوتاه‌مدت به بالاتر از سهم و مانده سپرده بلندمدت رسیده است و سپرده کوتاه‌مدت با رقم ۴۸۹هزار میلیارد تومان و سهم ۵۰٫۲‌درصدی از سپرده بلندمدت یک‌ساله با رقم ۴۸۵هزار میلیارد تومان و سهم ۴۹٫۸‌درصدی پیشی گرفته است.

گزیده آمارهای اقتصادی پولی و بانکی دی ۹۵ نشان می‌دهد که سپرده بلندمدت رشد ۱۷٫۹‌درصدی در یک‌سال و ۸٫۲‌درصدی در طول ۱۰ ماهه اول سال ۹۵ داشته و برای نخستین بار در چند سال اخیر سهم بلندمدت از سپرده درازمدت به کمتر از ۵۰درصد یعنی کمتر از سپرده کوتاه‌مدت رسیده است و سپرده‌های کوتاه‌مدت نیز با رشد ۳۳٫۹‌درصدی در یک‌سال و ۳۲٫۲درصد در ۱۰ ماهه اول ۹۵، سهم ۵۰٫۲‌درصدی از سپرده‌های درازمدت داشته است.

این نکته نشان می‌دهد که تحت تاثیر کاهش نرخ سود بانکی، رونق نسبی در برخی بازارها، اتفاقات پس از برجام، نیاز واحدهای اقتصادی به نقدینگی، نوسانات بازار ارز و سکه و… سپرده‌های بانکی از بلندمدت به سمت کوتاه‌مدت و جاری منتقل شده و رشد حساب جاری و حساب کوتاه‌مدت بیش از نقدینگی و بلندمدت بوده است.

همچنین رشد بالای سپرده‌های دیداری و کوتاه‌مدت نسبت به نقدینگی، رشد کمتر سپرده بلندمدت نسبت به رشد نقدینگی، کاهش سهم قرض‌الحسنه به کمتر از ۵درصد کل سپرده بانک‌ها، افزایش بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی و بدهی دولت به بانک‌ها، افزایش بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی و رشد بالای تسهیلات‌دهی در سال ۹۵ مهم‌ترین تحولات پولی و بانکی کشور در ۱۰ماهه اخیر بوده که در گزارش گزیده آمارهای پولی و بانکی دی ‌ماه ۱۳۹۵ که به تازگی توسط بانک مرکزی منتشر شده، خودنمایی می‌کند و نشان می‌دهد که شاخص‌های پولی و بانکی نیز متاثر از رشد اقتصادی و بهبود فضای اقتصاد پس از برجام مسیر متفاوتی را طی کرده‌اند. عملکرد بخش پولی و بانکی در دی ‌ماه ۹۵ نشان می‌دهد که ۶۹٫۷درصد بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را بدهی دولت به بانک‌ها تشکیل می‌دهد. وضعیت بدهی دولت به بانک‌ها که به رقم ۱۴۵٫۵۶هزار میلیارد تومان رسیده و وضعیت بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی که به ۱۰۹٫۲هزار میلیارد تومان رسیده نیز حکایت از تاثیر کسری بودجه و منابع دولت دارد که منجر به افزایش بدهی دولت به بانک‌ها شده و در مقابل، بانک‌ها نیز برای تامین منابع خود مبالغ بیشتری به بانک مرکزی بدهکار شده‌اند و به صورت همزمان هر دو بدهی رو به افزایش گذاشته است. به عبارت دیگر دولت، بانک‌ها و بانک مرکزی وارد یک چرخه باطل بدهی شده‌اند که مشخص نیست در چه نقطه‌یی این چرخه از هم گسیخته می‌شود.

  بدهی ۲۰۸هزار میلیارد تومانی بخش دولتی

وضعیت بدهی دولت به بانک‌ها و بانک مرکزی نشان می‌دهد که در دی‌ ماه ۹۵ مانده بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی از مرز ۲۰۰هزار میلیارد تومان گذشته و به ۲۰۸٫۶۷هزار میلیارد تومان رسیده که شامل بدهی دولت به سیستم بانکی به میزان ۱۷۹٫۱۸هزار میلیارد تومان و بدهی شرکت‌های دولتی به سیستم بانکی به میزان ۲۹٫۴۹هزار میلیارد تومان بوده است.

در ترکیب بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی، رشد مستمر بدهی دولت به بانک‌ها مهم‌ترین بخش را تشکیل می‌دهد که اکنون به ۱۴۵٫۵۶هزار میلیارد تومان رسیده و ۶۹٫۷درصد کل بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی را تشکیل می‌دهد به گونه‌یی که از بدهی ۱۴۹٫۲۱هزار میلیارد تومانی بخش دولتی به بانک‌ها، بدهی دولت به بانک‌ها ۱۴۵٫۵۶هزار میلیارد تومان و بدهی شرکت‌های دولتی به بانک‌ها ۳٫۶۵هزار میلیارد تومان است.

روند طبیعی در افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی، استفاده از تنخواه بودجه در نیمه اول هر سال و بازپرداخت آن از سوی دولت در نیمه دوم باعث شده در دی‌ ماه امسال بدهی دولت به بانک مرکزی به ۳۳٫۶۲هزار میلیارد تومان برسد که کمتر از ماه‌های قبل بوده و معادل ۱۶٫۱۶‌درصد کل بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی است. اما بدهی دولت به بانک‌ها به رقم بالای ۱۴۵هزار میلیارد تومان رسیده و طی ۳سال اخیر نیز از ۶۱هزار میلیارد تومان در خرداد ماه ۹۲ به ۱۴۵هزار میلیارد تومان در دی ‌ماه ۹۵ رسیده و طی ۳سال معادل ۸۴هزار میلیارد تومان یا معادل ۱۳۸درصد رشد کرده است. بر این اساس این پرسش اساسی وجود دارد که تحت تاثیر چه عواملی رشد بدهی دولت به بانک‌ها همچنان رو به افزایش است و تسهیلات تکلیفی دولت به بانک‌ها، مسکن مهر، طرح‌های صنعتی و… تا چه حد بار مالی برنامه‌های دولت را به بانک‌ها تحمیل کرده و چه بخش‌هایی بیشترین درخواست تسهیلات بانکی را از سوی دولت به بانک‌ها ارائه کرده است.

  رشد ۳۲‌درصدی بدهی دولت

کل بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی در یک‌ سال اخیر ۲۴‌درصد و در ۱۰ماهه اول سال ۹۵ معادل ۲۰درصد رشد کرده است. همچنین بدهی دولت به سیستم بانکی در طول ۱۰ماهه اول ۲۴٫۸درصد رشد کرده و در یک‌‌سال منتهی به پایان دی ‌ماه ۹۵ معادل ۲۹٫۷درصد رشد کرده و به رقم ۱۷۹٫۱۸هزار میلیارد تومان رسیده است.

 بدهی دولت به بانک مرکزی

رشد بدهی دولت به بانک مرکزی نیز ۲۷‌درصد در طول یک‌‌سال و ۳۷٫۷درصد در طول ۱۰ماهه اول سال ۹۵ بوده است. این درحالی است که رشد بدهی دولت به بانک‌ها ۳۰٫۳درصد در طول یک‌‌سال و ۲۲٫۲‌درصد در طول ۱۰ماهه اول سال جاری بوده است.

همچنین میزان بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی با رقم ۵۹٫۴۶ هزار میلیارد تومان ۱۰٫۷درصد در یک ‌سال رشد یافته و در ۱۰ماهه اول امسال این متغیر ۱۴٫۳درصد افزایش نشان می‌دهد. سهم دولت از این بدهی‌ ۳۳هزار و ۶۲۰میلیارد تومان و سهم شرکت‌ها و موسسات دولتی ۲۵هزار و ۸۴۰میلیارد تومان است. رشد بدهی دولت به بانک مرکزی در یک‌ سال منتهی به دی‌ ماه ۲۷درصد و بدهی شرکت‌ها و موسسات دولتی ۵٫۲- درصد بوده است. رشد بدهی دولت به بانک مرکزی در ۱۰ماهه اول امسال ۳۷٫۷درصد و رشد بدهی شرکت‌های دولتی به بانک مرکزی طی ۱۰ماهه اول سال ۹۵ معادل ۶٫۴-‌ درصد بوده است.

  بدهی بانک‌ها ۱۰۹۴هزار میلیارد تومان شد

در بخش بدهی‌های بانک مرکزی، سپرده بانک‌ها و موسسات اعتباری نزد بانک مرکزی ۱۲۹هزار میلیارد تومان برآورد شده که سهم سپرده قانونی ۱۲۲هزار و ۶۷۰میلیارد تومان بوده که رشد ۲۶٫۷درصدی در طول یک‌‌سال و ۲۰٫۳درصدی در طول ۱۰ماهه اول ۹۵داشته است. سپرده دیداری نزد بانک مرکزی ۶ هزار و ۲۶۰میلیارد تومان بوده که ۳۴٫۹-‌درصد در یک ‌سال کاهش داشته است. بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی نیز به رقم ۱۰۹٫۲هزار میلیارد تومان رسیده که رشد ۳۰٫۵درصد در طول یک‌‌سال و ۳۰٫۶درصد در طول ۱۰ماهه اول داشته است. بدهی‌های ارزی بانک مرکزی نیز معادل ۱۴۷هزار میلیارد تومان اعلام شده که کاهش ۶٫۶-‌درصدی در طول یک‌‌سال اخیر و ۶٫۶-‌درصدی در ۱۰ماهه اول سال ۹۵ داشته است. سپرده بخش دولتی نزد بانک مرکزی در یک‌ سال منتهی به دی‌ ماه با ۰٫۶درصد افزایش به ۳۶هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان رسیده که البته در ۱۰ماهه اول امسال ۸٫۲درصد رشد نشان می‌دهد. مجموع دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در پایان دی امسال به رقم ۳۳۵هزار و ۷۶۰میلیارد تومان رسیده که نسبت به ماه مشابه سال قبل ۰٫۴-درصد و در مقایسه با اسفند سال گذشته ۴٫۵-درصد کاهش داشته است. سایر دارایی‌های بانک مرکزی در یک ‌سال ۳۸٫۴‌درصد رشد کرده و به ۱۰هزار و ۲۴۰میلیارد تومان رسیده است. مجموع دارایی‌های بانک مرکزی ۵۲۰هزار و ۸۵۰میلیارد تومان در پایان دی‌ ماه محاسبه شده است. این رقم رشد ۷٫۲‌درصدی در یک سال منتهی به دی ‌ماه و افزایش ۵٫۷‌‌درصدی در ۱۰ ماهه اول امسال داشته است.

  رشد ۲۶درصدی نقدینگی

در پایان دی ‌ماه ۹۵ نقدینگی با رشد ۱۲ماهه ۲۶درصد به ۱۱۹۶هزار و۶۰۰میلیارد تومان رسید که در مقایسه با اسفند ماه سال گذشته ۱۷٫۶‌درصد افزایش داشته است. البته این رشد ۲۶‌درصدی بیشتر حاصل رشد ضریب فزاینده بوده و کمتر به رشد پایه پولی مرتبط بوده است. ضریب فزاینده نیز به عدد ۶٫۸ رسیده و نشان‌دهنده این است که از مبلغ ۱۷۰هزار میلیارد تومان پایه پولی موجود، بانک‌ها گردش مالی و نقدینگی قابل‌توجهی داشته و باعث افزایش ضریب تکاثر یا خلق پول شده است.

  رشد شبه پول کمتر از نقدینگی و پول

همچنین حجم پول شامل حساب جاری یا دیداری و اسکناس و سکه با ۱۵۰هزار و۹۷۰میلیارد تومان در دی ۹۵ در ۱۲ماهه منتهی به دی‌ ماه ۲۷٫۸‌درصد و در ۱۰ماهه اول سال جاری معادل ۱۰٫۴درصد رشد داشته است. حجم شبه‌ پول شامل سپرده درازمدت و قرض‌الحسنه نیز ۱۰۴۵هزار میلیارد تومان بوده که رشد ۲۵٫۸‌درصدی در طول یک‌ سال اخیر و ۱۸٫۷‌درصدی در ۱۰ماهه اول سال داشته است.

نکته مهم و پدیده‌یی که در ماه‌های آذر و دی ۹۵ و برای نخستین‌بار در ۴سال اخیر رخ داده، کاهش رشد شبه پول یا سپرده‌های درازمدت نسبت به نقدینگی و پول است و در شرایطی که نقدینگی رشد بالای ۲۶‌درصد و پول رشد ۲۷٫۸درصد داشته اما رشد شبه‌پول ۲۵٫۸‌درصد بوده است. این درحالی است که در ماه‌ها و سال‌های قبل همواره رشد سپرده‌های درازمدت و شبه پول بالاتر از نقدینگی و پول و اسکناس و حساب جاری بوده است و این برای نخستین‌بار در ماه‌ها و سال‌های اخیر است که شاهد رشد کمتر شبه پول نسبت به نقدینگی، پول، اسکناس و حساب جاری هستیم.  افزایش ۲۷٫۸‌درصدی پول و حساب جاری نشان می‌دهد که به‌دنبال کاهش نرخ سود بانکی به ۱۵‌درصد و رشد اقتصادی پس از برجام و سال ۹۵ که با بخش نفت حدود ۷‌درصد برآورد شده، تاحدودی به حجم سپرده‌های دیداری یا جاری مربوط به معاملات نقد و چک افزوده شده و طی ۱۰ماهه اول سال رشد ۱۰٫۴‌درصدی داشته که نسبت به رشد اندک ماه‌ها و سال‌های پیش بالاتر است و نشان می‌دهد که تحت‌تاثیر رشد اقتصادی سال ۹۵ همچنین کاهش نرخ سود بانکی، نرخ رشد پول یا حساب جاری افزایش قابل‌توجهی داشته است. کارشناسان تزریق ۱۶۵۰۰میلیارد تومان وام به بنگاه‌های کوچک و متوسط کشور، تزریق ۴۶۰هزار میلیارد تومان تسهیلات به واحدهای اقتصادی، رشد ۱۴‌درصدی بنگاه‌ها در یک سال منتهی به پاییز ۹۵ را دلیل رشد بالای حجم پول و حساب جاری نسبت به شبه پول و نقدینگی ارزیابی کرده‌اند. حجم اسکناس معادل ۴۹٫۴۹هزار میلیارد تومان بوده که رشد ۱۱٫۵‌درصدی در طول یک‌سال داشته و ۳۲٫۴۱هزار میلیارد در دست اشخاص، ۱۰٫۸۹هزار میلیارد تومان نزد بانک‌ها و ۶٫۱۹هزار میلیارد تومان نزد بانک مرکزی بوده است. حجم اسکناس و مسکوک در دست اشخاص رشد ۸٫۸‌درصد در بازه زمانی یک‌ساله داشته است. البته در ۱۰ماهه امسال میزان اسکناس و مسکوک در دست اشخاص۱۲٫۹-درصد افت داشته است.

 رشد سپرده دیداری و کوتاه‌مدت

از سوی دیگر رقم سپرده دیداری بانک‌ها معادل ۱۱۸هزار میلیارد تومان با رشد یک‌ساله ۳۴٫۳درصدی و رشد ۱۰ماهه ۱۹٫۱‌درصدی گزارش شده است.

این رشد بالای ۱۹٫۱‌درصدی سپرده دیداری بانک‌ها طی ۱۰ ماهه اول سال در مقایسه با رشد ۱۸٫۸درصدی سپرده غیردولتی، رشد ۱۷٫۶‌درصدی نقدینگی، رشد ۱۲٫۹-‌درصدی اسکناس، رشد ۱۸٫۷درصدی شبه‌پول، رشد ۱۰٫۴‌درصدی پول، رشد ۸٫۲‌درصدی سپرده بلندمدت از همه بالاتر بوده و تنها از رشد ۳۲٫۲‌درصدی سپرده کوتاه‌مدت در ۱۰ماهه اول سال ۹۵ کمتر بوده و نشان می‌دهد که سپرده‌گذاران در سال جاری تمایل داشته‌اند پول خود را به صورت نقد و در دسترس یا در حساب جاری نگهداری یا در حساب کوتاه‌مدت حفظ کنند تا برای معاملات به کار گیرند و این موضوع متاثر از تحرک، رونق نسبی، رشد اقتصادی و کاهش نرخ سود بانکی و نیاز بنگاه‌ها به نقدینگی در دسترس بوده است.

 رشد بلندمدت کمتر از نقدینگی

در کنار این موضوع که نشان‌دهنده تحرک بیشتر سپرده‌گذاران برای گردش پول از حساب جاری به معاملات مختلف است، رشد ۳۲٫۲‌درصدی سپرده کوتاه‌مدت در ۱۰ماهه اول سال نیز نشان می‌دهد که تمایل سپرده‌گذاران به حفظ پول به صورت قابل دسترسی بالا، جهت تصمیم‌گیری آنی، گردش بیشتر و تصمیم‌گیری سریع برای معاملات مختلف ارزی، خریدوفروش، سپرده‌گذاری در سایر معاملات و سرمایه‌گذاری‌های مختلف است. به عبارت دیگر در یک‌سال اخیر مقصد سرمایه‌گذاری‌ها در سیستم بانکی از بلندمدت به سمت حساب‌های جاری و کوتاه‌مدت تغییر کرده و رشد بالای سپرده دیداری یا حساب جاری ۳۴٫۳‌درصدی و رشد سپرده کوتاه‌مدت ۳۳٫۹درصدی که بالاتر از رشد نقدینگی ۲۶درصدی و رشد ۲۵٫۸‌درصدی شبه پول بوده، نشان‌دهنده خروج سپرده‌ها از بلندمدت و حرکت آن به سمت سپرده‌های دیداری و کوتاه‌مدت بوده و در آذر و دی ۹۵ برای نخستین‌بار در طول ۴سال اخیر، رشد یکساله سپرده بلندمدت ۱۷٫۹‌درصدی کمتر از رشد ۲۶‌درصدی نقدینگی و رشد ۳۴٫۳‌درصدی حساب جاری بوده است.

همچنین از مبلغ ۱۰۴۵هزار میلیارد تومان شبه‌پول، ۹۷۴هزار میلیارد تومان معادل ۹۳‌درصد سپرده درازمدت بوده که رشد ۲۵‌درصدی در طول یک‌سال اخیر و ۱۹‌درصدی در ۱۰ماهه اول امسال داشته است.

  رشد تسهیلات‌دهی بالاتر از نقدینگی

بدهی بخش غیردولتی یا تسهیلات بانک‌ها نیز در دی ۹۵ به رقم ۸۷۸هزار میلیارد تومان رسیده که رشد ۲۶٫۵۳‌درصدی در طول یک‌سال و ۱۹٫۳‌درصدی در ۱۰ماهه اول سال جاری داشته است. این موضوع نشان می‌دهد که رشد تسهیلات‌دهی بانک‌ها در ۱۰ماهه اول سال ۹۵ نسبت به رشد نقدینگی با ۱۷٫۶‌درصد و رشد سپرده‌های غیردولتی با ۱۸٫۸‌درصد بالاتر بوده است. براساس رشد تسهیلات‌دهی بانک‌ها در سال ۹۵ که پیش‌بینی می‌شود معادل ۴۶۰هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شود، رشد تسهیلات‌دهی بانک‌ها در سال جاری بالاترین رقم را در سال‌های اخیر به خود اختصاص دهد. سپرده غیردولتی نیز با رقم ۱۱۶۴هزار میلیارد تومان رشد ۲۶٫۶‌درصدی در یک‌سال و ۱۸٫۸درصدی در ۱۰ماهه اول سال ۹۵ داشته است. به عبارت دیگر ۹۷٫۳‌درصد از نقدینگی کشور به صورت سپرده در بانک‌ها جذب شده است.

  سهم بالای غیردولتی‌ها از سپرده و تسهیلات

سهم بانک‌های غیردولتی با رقم ۸۳۳هزار میلیارد تومان سپرده به ۷۱‌درصد کل سپرده‌های غیردولتی بانک‌ها رسیده است. همچنین سهم بانک‌های غیردولتی یا خصوصی با رقم ۵۰۹هزار میلیارد تومان به میزان ۶۴‌درصد از میزان کل ۸۶۸هزار میلیارد تومان کل تسهیلات بانک‌ها یا بدهی بخش غیردولتی را تشکیل می‌دهد.

  سهم تخصصی‌ها از تسهیلات

سهم بانک‌های تجاری از مانده تسهیلات بانک‌ها ۱۵٫۴درصد و سهم بانک‌های تخصصی ۲۰٫۴‌درصد کل بدهی بخش غیردولتی به بانک‌ها بوده است. در بخش جذب سپرده نیز سهم بانک‌های تجاری از کل جذب سپرده بانک‌ها به میزان ۱۸٫۵۸‌درصد و سهم بانک‌های تخصصی نیز ۹٫۸‌درصد بوده است.

به‌عبارت دیگر درحالی که بانک‌های غیردولتی یا خصوصی ۷‌درصد بیش از سهم خود در پرداخت تسهیلات در جذب سپرده‌های بانکی موفق بوده‌اند، اما بانک‌های تخصصی با وجود سهم ۱۰‌درصدی در جذب سپرده، ۲۰‌درصد تسهیلات را پرداخت کرده‌اند، به عبارت دیگر بانک‌های تخصصی بیش از دوبرابر سهم خود در جذب سپرده توانسته‌اند تسهیلات پرداخت کنند و سهم قابل‌توجهی در تامین نیاز واحدهای اقتصادی به وام و نقدینگی داشته‌اند. قرض‌الحسنه هم با رقم ۵۳٫۶۹هزار میلیارد تومان رشد ۱۴٫۳‌درصدی در ۱۰ماهه اول داشته و سهم آن به رقم اندک ۴٫۶درصد کل سپرده غیردولتی بانک‌ها رسیده است.

0 پسندیده شده
روزنامه آسیا اپراتور دوم
از این نویسنده

بدون دیدگاه

جهت ارسال پیام و دیدگاه خود از طریق فرم زیر اقدام و موارد زیر را رعایت نمایید:
  • پر کردن موارد الزامی که با ستاره قرمز مشخص شده است اجباری است.
  • در صورتی که سوالی را در بخش دیدگاه مطرح کرده باشید در اولین فرصت به آن پاسخ داده خواهد شد.