دانستنیهای اقتصاد

انواع ضمانت نامه ها بانكی

وحید سلیمی

‏‎انواع ضمانت نامه های بانکی از نقطه نظر موضوعی

۱- ضمانتنامه شرکت در مناقصه / مزایده ( tender guarantee ) معمولاً هنگام خرید کالا و اجرای طرحها و یا در حالت فروش کالاها در سطوح بین المللی بخصوص در بخش های دولتی و عمومی سازمانها و دستگاه های ذیربط موظفند مراتب را از طریق جراید و رسانه های گروهی اعلام نموده تا پیشنهاد کنندگان با ارائه بهترین پیشنهاد بتوانند در مناقصه یا مزایده شرکت نمایند. پیشنهاد کنندگان می بایست با ارائه ضمانتنامه و مشخصات فنی و پیشنهاد قیمت، جدی بودن قصد شرکت خود را اعلام نمایند و همچنین نشان دهند که آنها قصد خارج شدن از تشریفات مناقصه / مزایده قبل از اتمام آن را نداشته و یا در صورت برنده شدن در مناقصه یا مزایده قرارداد متعاقب آن را امضا خواهند نمود.

۲- ضمانتنامه حسن انجام کار/ تعهدات ( good performance guarantee ) از نظر ماهیتی می توان ضمانتنامه حسن انجام کار ( GPG) را همتای اعتبارات اسنادی تلقی کرد. همانگونه که یک اعتباراسنادی ، پوشش پرداختی را از طرف خریدار در صورت عملکرد صحیح فروشنده بر اساس شرایط مندرج در اعتباراسنادی برعهده دارد ، یک ضمانتنامه حسن انجام کار نیز پوشش پرداخت واردکننده یا کارفرما در حالتی که صادرکننده یا پیمانکار تعهدات خود را ایفا نکرده یا بموقع و یا کامل و مناسب عمل ننماید را تضمین می نماید. مبلغ ضمانتنامه حسن انجام کار در صدی از مبلغ قرارداد منعقده می باشد و میزان آن بر اساس توافق طرفین تعیین و اعلام می شود که معمولا ً بین ۵ تا ۱۰ درصد است اما با توجه به شرایط قرارداد درصد آن می تواند افزایش یابد .
۳- ضمانتنامه پیش پرداخت ( advance payment guarantee ) در اغلب قراردادهای پایه ای و اصلی، صادرکننده یا پیمانکار برای دریافت درصدی از ارزش قرارداد که معمولاً بین ۵ تا ۳۰ درصد است با کارفرما یا خریدار به توافق می رسند زیرا طرف قرارداد نیاز به پیش دریافت دارد تا بتواند از این طریق منابع مالی لازم و اولیه را جهت اجرای تعهدات و یا قرارداد خود تامین نماید. در مقابل واردکننده و یا کارفرما به منظور پرداخت چنین مبلغی نیاز به تضمین دارد که این تضمین از طریق ارائه ضمانتنامه پیش پرداخت(APG ) تامین می شود .
۴- ضمانت نامه استرداد كسور وجه الضمان ( retention money guarantee ) معمولاً در قراردادهای ساخت یا پروژه ای، مبالغی بعنوان پرداخت های میانی انجام می شود اینگونه پرداخت ها در زمانیکه مهندسی پروژه تائید می کند که قسمتی از پروژه به اتمام رسیده یا تائید آزمایش نصب فاز مربوطه ارائه شده صورت می گیرد. این پرداخت های میانی پیمانکار را قادر می سازد تا نقدینگی لازم را در طول مدت انجام عملیات پروژه در اختیار داشته باشد از طرفی کارفرما، درصدی از این مبالغ پرداختی را که بین ۵ تا ۱۰ درصد است با توجه به حجم پروژه نزد خود نگه می دارد تا در نهایت پس از پایان پروژه و پس از اطمینان از حسن اجرای کار و انجام عملیات مربوطه، مبالغ مکسوره را بنفع پیمانکار آزاد نماید. کارفرمایان و پیمانکاران اغلب موافقت می کنند که این مبالغ کسر شده که به کسور وجه الضمان معروف است بنفع پیمانکار آزاد نماید، مشروط به اینکه در مقابل ضمانتنامه ای تحت عنوان ضمانتنامه استرداد کسور وجه الضمان صادر شود. ضمانتنامه استرداد کسور وجه الضمان می تواند در صورتی که پیمانکار از تعهد خود در مورد اتمام پروژه قصور ورزید مورد مطالبه قرار گیرد.
۵- ضمانت نامه گمركي ( customS guarantee ) این نوع ضمانتنامه زمانی کاربرد پیدا می کند که متقاضی صدور ضمانتنامه درخواست حضور در نمایشگاه بین المللی در کشوری دیگر را دارد و یا در زمانی که برای پروژه نیاز به ورود تجهیزات خاص بطور موقت باشد، برای اینکه متقاضی ضمانتنامه حقوق گمرکی را پرداخت نکند مبادرت به تقاضای صدور این نوع ضمانتنامه بنفع گمرک کشور میزبان می نماید. گمرک کشور مربوطه در صورتی که کالای مورد نظر در زمان مقرر از کشور خارج نشود و یا اینکه حقوق و عوارض گمرکی پرداخت نشود می تواند ضمانتنامه مورد بحث را مورد مطالبه قرار دهد .
۶- ضمانتنامه تعهد پرداخت ( payment guarantee ) یک ضمانتنامه می تواند برای پوشش موارد بسیاری از تعهدات پرداخت صادر شود مثلاً در ارتباط با تضمین قرارداد فروش، قراردادهای اجاره ، قرارداد های ساخت، وام، اوراق قرضه یا هر تعهد مالی دیگری می توان از ضمانتنامه تعهد پرداخت استفاده نمود. در سالهای اخیر تقاضای صدور ضمانتنامه های تعهدات جهت جایگزینی با اعتباراسنادی بطور چشمگیری افزایش یافته است و تفاوت دو ابزار در این است که تسویه حساب و پرداخت تحت اعتبارات اسنادی عادی زمانی انجام می شود که دیگر طرفهای درگیر در اعتباراسنادی وظایف تعریف شده خود را به تحقق رسانده باشند ، در حالیکه ذینفع یک ضمانتنامه تعهد پرداخت، در وهله اول باید وجه را از خریدار یا متعهد اصلی دریافت نماید و در صورتیکه خریدار در پرداخت خود قصور ورزد ذینفع با مراجعه به بانک می تواند وجه ضمانتنامه را مطالبه نماید.
۷- سایر ضمانتنامه ها ضمانتنامه های بانکی علاوه بر پوشش ریسکهای مختلف که در بالا به آن اشاره شد می تواند برای پوشش بسیاری دیگر از انواع خطرات که در مبادلات تجاری و بین المللی وجود دارد مورد استفاده قرار گیرد . ضمانتنامه های قضایی که یکی از مهمترین انواع آنها “ضمانتنامه رفع توقیف کشتی” می باشد را می توان از این گروه برشمرد.
‏‎صدور ضمانت‌نامه عمل تجاری محسوب می‌شود. هرچند این اسناد، با برات و اسناد قابل انتقال دیگر مثل چک و سفته تفاوت دارند.

شرایط لازم برای صدور ضمانت نامه بانکی:
ماده ۱ – صدور ضمانت نامه و ظهرنويسی از طرف كليه بانك‌ها موكول به اخذ وثيقه از ضمانت خواه طبق شرايط مندرج در آيين نامه می‌باشد.
ماده ۲ – حداقل معادل ده درصد مبلغ ضمانت نامه، وجه نقد از مشتري دريافت و بابت مابه التفاوت وجه مذكور و مبلغ ضمانت نامه از يك يا تركيبي از انواع وثايق كه در زير به آن اشاره مي گردد از مشتري اخذ مي گردد: الف – وجه نقد معادل صد در صد مابه التفاوت ياد شده
ب – سپرده هاي ريالي و ارزي مدت دار و قرض الحسنه جاري بدون دسته چك با اولويت حساب هاي نزد بانك معادل صد در صد مابه التفاوت ياد شده
ج- اوراق مشاركت يا گواهي سپرده ويژه سرمايه گذاري عام با اولويت انتشار توسط بانك معادل صد در صد مابه التفاوت ياد شده
د- ضمانت نامه هاي بانكي از بانك هاي داخلي و خارجي و موسسات اعتباري غير بانكي مجاز داخلي و بيمه اعتباري معتبر
ماده ۳ – حداقل معادل ده در صد مبلغ ضمانت نامه، وجه نقد از مشتري دريافت و بابت مابه التفاوت وجه مذكور و مبلغ ضمانت نامه از يك يا تركيبي از انواع وثايق كه شرح آن در ادامه آمده است از مشتري اخذ مي گردد:
الف- اموال غير منقول شامل (املاك مسكوني) به ميزان:۱- ۱۵۰ درصد مابه التفاوت ياد شده در صورتيكه ارزش اموال مذكور حداقل معادل ۱۵۰ درصد خالص ضمانت نامه باشد.
۲- ۱۰۰ درصد مابه التفاوت ياد شده در صورتيكه ارزش اموال مذكور كمتر از ۱۵۰ درصد خالص ضمانت نامه باشد.
الف- سهام شركت هاي پذيرفته شده در بورس معادل ۱۵۰ درصد مابه التفاوت ياد شده
ب- سفته (تضميني) و اسناد تجاري حاصل از فروش كالا يا خدمات به مشتريان معادل ۱۳۰ درصد مابه التفاوت ياد شده

مدارك مورد نياز جهت صدور ضمانت نامه بانکی:
١-درخواست كتبي ضمانت خواه
اشخاص حقوقي
٢-تصوير اساسنامه تصوير شركت نامه (در مورد شركت هاي غير سهامي) روزنامه هاي رسمي حاوي ثبت شركت (آگهي تأسيس و ثبت آخرين تغييرات در اركان شركت و ثبت انتخاب هيأت مديره و صاحبان امضاي مجاز شركت و مدت اعتبار آنها) تصوير كليه صفحات شناسنامه مدير عامل و اعضاي هيأت مديره تصوير كارت ملي مدير عامل و اعضاي هيأت مديره ليست سهامداران عمده و درصد سهام آنها آخرين اظهارنامه مالياتي شركت گزارش بازرس قانوني و حسابرس شركت مربوط به سه دوره مالي گذشته (در خصوص شركت هاي وابسته و تحت پوشش دولت پذيرفته شده در بورس) تصوير مجوز فعاليت (كارت بازرگاني، پروانه بهره برداري و …) آخرين تراز آزمايشي شركت صورت هاي مالي حداقل سه دوره قبل و صورت هاي مالي حسابرسي شده سال ماقبل توسط حسابرسان معتبر عضو انجمن حسابرسان خبره ايران مفاصا حساب مالياتي (در موارد لزوم وفق ضوابط)
٣-اشخاص حقيقي:
تصوير كامل صفحات شناسنامه متقاضي تصوير كارت ملي تصوير مجوز فعاليت (كارت بازرگاني، جواز كسب و …) براي صاحبان مشاغل و تصوير آخرين فيش حقوقي و معرفي نامه شغلي براي ساير متقاضيان تصوير اسناد مالكيت/ سرقفلي/ اجاره محل كار (در مورد صاحبان مشاغل) مفاصا حساب مالياتي (در موارد لزوم وفق ضوابط)
٤-مدارك خاص:
براي انواع ضمانت نامه ها : اخذ رتبه شركت هاي پيمانكاري از متقاضي (رتبه بندي شركت هاي پيمانكاري توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي، دفتر امور مشاوران، سازندگان و پيمانكاران منتشر مي گردد.) (ويژه اشخاص حقوقي) ضمانتنامه شركت در مناقصه : تصوير آگهي شركت در مناقصه ضمانتنامه شركت در مزايده : تصوير آگهي شركت در مزايده ضمانتنامه انجام تعهدات : تصوير پيش قرارداد مابين كارفرما و پيمانكار ، لاشه ضمانتنامه شركت در مناقصه ، نامه از طرف كارفرما مبني بر برنده شدن در مناقصه ضمانتنامه پيش پرداخت : تصوير قرارداد مابين كارفرما و پيمانكار ضمانتنامه استرداد كسور وجه الضمان : تصوير قرارداد مابين كارفرما و پيمانكار ، مدركي از طرف كارفرما مبني بر اتمام مرحله اي از قرارداد

مراحل روند صدور ضمانت نامه بانکی:
با دريافت تقاضاي صدور ضمانت نامه ، شخصيت ، صلاحيت فني و توانائي مالي و مناسبتي كه اين عوامل با موضوع و مبلغ ضمانت نامه دارند بررسي و در صورت انطباق مراتب فوق درخواست متقاضي پذيرش مي گردد . درخواست يك مشتري براي صدور ضمانت نامه به نام يك شخص ديگر قابل بررسي نمي باشد . ميزان سپرده نقدي و انواع وثائق لازم جهت صدور ضمانت نامه بر اساس دستورالعمل صدور ضمانت نامه ها توسط اركان اعتباري تعيين مي گردد . ضمانت خواه مي بايست سپرده نقدي و وثائق تعيين گرديده را پس از ابلاغ اركان اعتباري بانك تامين نمايد . پس از توديع سپرده نقدي و وثائق مورد نياز ، ضمانت نامه مورد نظر صادر مي گردد.

ميزان سپرده نقدي ضمانت نامه:
حداقل معادل ده درصد مبلغ ضمانت نامه يا ظهرنويسي ضمانت نامه هاي مربوط به شركت در مناقصه و مزايده مي تواند از پرداخت وثيقه نقدي طبق بخشنامه هاي بانك مركزي ج.ا.ا معاف مي باشند ٭ ضمانت نامه تعهد پرداخت صرفا در قبال ۱۰۰ درصد سپرده نقدي صادر مي گردد.

انواع وثايق قابل قبول براي صدور ضمانت نامه بانکی:
انواع وثائق و تضمينات قابل قبول براي صدور ضمانتنامه به قرار ذيل مي باشد: وجه نقد سپرده هاي ريالي و ارزي مدت دار و قرض الحسنه جاري بدون دسته چك با اولويت حساب هاي نزد بانك سرمايه اوراق مشاركت يا گواهي سپرده ويژه سرمايه گذاري عام با اولويت انتشار توسط بانك مربوطه .ضمانت نامه هاي بانكي از بانك هاي داخلي و خارجي و موسسات اعتباري غير بانكي مجاز داخلي و بيمه اعتباري معتبر اموال غير منقول شامل ( املاك مسكوني) سهام شركت هاي پذيرفته شده در بورس سفته (تضميني) و اسناد تجاري حاصل از فروش كالا يا خدمات به مشتريان

برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن